Δευτέρα 21 Ιουλίου 2008

Τι είναι η γυναίκα;

Για ευνόητους λόγους δεν θα δώσω η ίδια την απάντηση θα παραθέσω references. Νομίζω οτι όλες οι αξιόλογες κοινωνιολογικές, βιολογικές, ανθρωπολογικές και ψυχολογικές προσεγγίσεις μπορούν κάλλιστα να συμπτυχθούν σε ένα βιβλίο που γράφτηκε πολλά χρόνια πριν, χωρίς όμως αυτό να του αφαιρεί τίποτα απο το επίκαιρο της ανάλυσής του. Αναφέρομαι βέβαια στην Simone de Beauvoire και στο "Δεύτερο φύλο". Εξήντα χρόνια μετά η ανάλυση της Beauvoir παραμένει επίκαιρη όσο ποτέ, διαταράσσοντας την ησυχία ενός κόσμου που εν έτει 2008 παραμένει κοινωνικά, ψυχολογικά και επιστημονικά ανδρικός, χρησιμοποιώντας τη 'λογική' και την 'αληθεια' μιας 'παγκόσμιας' κοινωνίας λευκών μεσοαστών γένους αρσενικού...

" Η ίδια η διατύπωση του προβλήματος μου υποβάλλει άμεσα μία απάντηση. Το γεγονός οτι εγώ θέτω το πρόβλημα έχει σημασία. Ένας άνδρας δεν θα είχε ποτέ την ιδέα να γράψει ένα βιβλίο πάνω στην ιδιαίτερη θέση που κατέχουν στην ανθρωπότητα τα αρσενικά. Αν θέλω να αυτοκαθοριστώ, είμαι υποχρεωμένη να αρχίσω απο τη δήλωση: "Είμαι γυναίκα". Η αλήθεια αυτή αποτελεί το φόντο πάνω στο οποίο θα διαγραφεί κάθε άλλη πρότασή μου. Ένας άνδρας δεν αρχίζει ποτέ καθοριζόμενος σαν άτομο ενός συγκεκριμένου φύλου. Το οτι είναι άνδρας είναι αυτονόητο. Μόνο στο επίπεδο της τυπικότητας στα μητρώα των δήμων και στις δηλώσεις ταυτότητας εμφανίζονται οι όροι αρσενικό - θηλυκό σαν συμμετρικοί.
Η σχέση των δύο φύλλων δεν είναι σχέση δύο ηλεκτρισμών, δύο πόλων. Ο άνδρας εκπροσωπεί ταυτόχρονα και το θετικό και το ουδέτερο σε σημείο που στη γαλλική γλώσσα η λέξη "les hommes", σημαίνει και "οι άνδρες" και " οι άνθρωποι", γιατί η ειδική έννοια της λέξης "vir" έχει συγχωνευτεί στη γενικότερη σημασία της λέξης "homo"".

Θα συμπληρώσω εδώ ένα απλό γεγονός, δηλαδή, οτι και στα Ελληνικά και στα Αγγλικά το ίδιο συμβαίνει. Η γλωσσομάθειά μου φτάνει μέχρι εκεί, οπότε παρόμοια ή διαφορετικά παραδείγματα θα ήταν πολύ χρήσιμα. Ας συνεχίσουμε όμως....

"Η γυναίκα εμφανίζεται σαν αρνητικότητα σε τέτοιο βαθμό, που κάθε καθορισμός της απονέμεται σαν περιορισμός, χωρίς αμοιβαιότητα. Πολλές φορές έχω ενοχληθεί στη διάρκεια θεωρητικών συζητήσεων όταν ακούω άνδρες να μου λένε "Αυτό το σκεφτόσαστε επειδή είσαστε γυναίκα". Ήξερα, όμως, πως η μοναδική μου άμυνα ήταν να απαντώ: "Το σκέφτομαι αυτό επειδή είναι αληθινό", παραμερίζοντας έτσι την υποκειμενικότητά μου. Δεν υπήρχε τρόπος να απαντήσω: "Κι εσείς σκεφτόσαστε το αντίθετο επειδή είσαστε άνδρας", γιατί είναι δεδομένο οτι το να είσαι άνδρας δεν αποτελεί ιδιαίτερη ιδιότητα.
Ένας άνδρας βρίσκεται μέσα στο φυσικό του δίκαιο όντας άνδρας. Η γυναίκα έχει άδικο. Κατ' ουσίαν, όπως ακριβώς για τους αρχαίους υπήρχε μια απόλυτη κατακόρυφος, σε αναφορά πρός την οποία καθοριζόταν η πλάγια γραμμή, έτσι υπάρχει και ένας ανθρώπινος τύπος απόλυτος, που είναι ο ανδρικός. Η γυναίκα διαθέτει ωοθήκες, μήτρα. Αυτές οι ιδιαίτερες συνθήκες τη φυλακίζουν μέσα στην υποκειμενικότητά της. Λένε συχνά οτι οι γυναίκες σκέφτονται με τους αδένες τους. Ο άνδρας αγνοεί θριαμβευτικά οτι και η δική του ανατομία περιλαμβάνει ορμόνες, όρχεις. Αντιλαμβάνεται το σώμα του σαν μια άμεση και φυσιολογική σχέη με τον κόσμο, τον οποίο νομίζει οτι συλλαμβάνει στη αντικειμενικότητά του, ενώ θεωρεί το σώμα της γυναίκας βεβαρυμένο απο όλα εκείνα που το ιδιαιτεροποιούν: ένα εμπόδιο, μια φυλακή....Η ανθρωπότητα είναι αρσενική και ο άνδρας καθορίζει τη γυναίκα οχι καθαυτή, αλλά σε αναφορά πρός εκείνον. Δεν τη θεωρεί αυτόνομο πλάσμα...Και δεν είναι τίποτα άλλο εκτός απο αυτό που αποφασίζει για αυτήν ο άνδρας. Έτσι την ονομάζουν "το φύλο", εννοώντας μ'αυτό οτι στο αρσενικό εμφανίζεται κυρίως σαν ένα ον φυλετικό. Για τον άνδρα είναι φυλετική υπόσταση, επομένως αυτή είναι η απόλυτη υπόστασή της. Η γυναίκα καθορίζεται και διαφοροποιείται σε αναφορά πρός τον άνδρα, αυτός όμως όχι σε αναφορά πρός αυτήν. Είναι το επουσιώδες απέναντι στο ουσιώδες. Ο άνδρας είναι το Υποκείμενο, είναι το Απόλυτο. Η γυναίκα είναι ο Άλλος".

Να λοιπόν, εσύ που μπορείς και σκέφτεσαι πέρα του πως έχεις μεγαλώσει, ανατραφεί ή κοινωνικοποιηθεί - διάλεξε εσύ τη λέξη - να λοιπόν γιατί την απάντηση δεν τόλμησα(;), δεν θέλησα(;)να την δώσω εγώ. Γιατί φοβάμαι οτι a priori θα φτιάξεις για μένα μια εικόνα στο μυαλό σου, θα με ορίσεις,και επιπλέον, θα είσαι και σίγουρος/η για αυτό: Eίμαι μια γυναίκα, έχω απωθημένα, είμαι υπερβολική, είμαι υστερική, δεν ειμαι θηλυκή και σκέφτομαι με το συναίσθημα. Και αλήθεια, τι ψάχνω τώρα να βρώ και τι αμπελοφιλοσοφίες είναι αυτές που χρησιμοποιώ; Αφού 'έτσι είναι τα πράγματα απο τη φύση , για κάποιο λόγο οι πρώτες κοινωνίες ήταν όπως ήταν, και εμένα σαν άντρα (και δυστυχώς και σαν γυναίκα) μου αρέσει η γυναίκα να μην χάνει τη θηλυκότητά της, το ρόλο της. Πήγαν στο άλλο άκρο και αυτές οι φεμινίστριες'...Να είδες; Μόλις έκανα το ίδιο λάθος. Σε όρισα και εγώ.
Θα μας αφήσω λοιπόν στις σκέψεις μας και τις εντυπώσεις μας. Γιατί είπαμε πολλά, και ας 'λέχθησαν' τα πιο πολλά σιωπηλά. Αυτά είναι και τα πιο σημαντικά. Βλέπεις, οι λέξεις δεν είναι άπλά και μόνο ένα μέσο επικοινωνίας. Πάνω απο όλα δημιουργούν αλήθειες, αίσθηση και πραγματικότητες. Για αυτό λοιπόν ας σκεφτούμε και εσύ και εγώ. Ας σκεφτούμε για λέξεις. Λέξεις όπως η 'φύση, , η 'αλήθεια', η 'αντικειμενικότητα', η 'λογική, η 'θηλυκότητα', ο 'ρόλος', ο 'φεμινισμός', το 'συναίσθημα'. Σε παρακαλώ μόνο ας μην τα ορίσουμε πριν τα συζητήσουμε, πριν συνδιαλαγούμε. Θα ήταν άδικο σε μια 'δημοκρατική' κοινωνία όπου όλοι οι 'άνθρωποι' είμαστε 'ίσοι΄.